  “In 2000 ben ik naar Rusland gekomen om te werken als trainster in samenwerking met vakbonden in drie landen (Rusland, Oekraïne en Belarus). Zij zochten naar een antwoord op de nieuwe uitdagingen na de overgang van staats-socialisme naar een kapitalistisch systeem. Ik wilde de arbeiders aantonen wat hun rol zou kunnen zijn in deze nieuwe werkelijkheid.
Gezilda Martens is co-ordinator of TIE-Moscow: "I came to Russia in 2000 to work as a trainster in cooperation with unions, in Ruassia, Ucraine and Belarus. The unions were looking for how to respond to the new challenges that arose with the transition from state socialism to a capitalist system. I wanted to demonstrate the workers what their role could be in this new reality."
Russische arbeiders waren altijd ondergeschikt aan de staat. Zij hadden geen idee dat hun arbeids-kracht iets waard was en waren alleen maar gewend om orders op te volgen. De vakbond was verbonden met de regering en zag er op toe dat het staatsplan werd uitgevoerd. In de nieuwe kapitalistische werkelijkheid na de val van de Sovjet Unie hadden vakbond en arbeiders nog geen nieuwe richting voor hun onderlinge verhoudingen gevonden. Ze moesten nadenken over een democratische model dat het mogelijk zouden maken om tot nieuwe economische verhoudingen te komen, waarin arbeiders en vakbond zoeken naar een organisatievorm binnen het bedrijf die de kwaliteit van hun leven zou verbeteren. Anders dan het soort arbeidersscholing waaraan ik gewend was in Brazilië, is in Rusland het werk er meer op gericht om de sovjet mentaliteit af te breken. Werknemers moeten zichzelf gaan zien als volwaardige mensen. In Brazilië strijden arbeiders tegen honger en ellende, maar in Rusland moet men strijden tegen een ideologie die stelt dat de arbeiders in dienst staan van staat en gemeenschap en dat ze als individu er niet toe doen. De Russische deelnemers aan de seminars moeten overtuigd worden om voor hun eigen belangen op te komen. Zij hebben te maken met een vakbond die de “ellende socialiseert”, en de arbeiders eisen niets van de vakbonden behalve “sociale hulp”. In hun hoofden het begrip te doen postvatten dat de vakbond er voor moet zorgen dat je jezelf kunt onderhouden, zonder sociale hulp, was en is nog steeds moeilijk.
Ik ben begonnen met het geven van scholings-seminars, die gericht waren op de democratisering van de vakbonden en op een nieuwe kijk op de relatie tussen leden en vakbond. Dat deden wij aan de ene kant door bestudering van wat “echte vakbonden” doen en door met de cursisten samen te bezien hoe zij een dergelijke andere vakbond konden opbouwen.
Maar het was ook nodig om de nieuwe activisten psychologisch te scholen opdat zij zichzelf opnieuw gingen waarderen als voorwaarde om een nieuw soort vakbond te kunnen opbouwen. Anders zullen zij niet weten wat te doen met de nieuwe vakbond. En dan zal ook elke nieuwe vakbond uiteindelijk weer een Sovjetvakbond worden.
Daarom hebben wij de volgende elementen in onze kadercursus opgenomen:
· De geschiedenis van de vakbeweging in de wereld en in Rusland, met nadruk op pre- en post-Sovjetrusland. Het huidige vakbondskaderlid werd getraind om te functioneren in een bureaucratisch vakbondsapparaat. Dit functioneert nu niet meer, maar blijft wel voortbestaan. Men kan hier alleen mee breken als wij erin slagen om de gehele kijk van mensen op het leven te veranderen.
· Confrontatie in simulaties van werkelijke situaties, opdat de cursisten de noodzaak tot verandering gaan beseffen en zich deze eigen gaan maken. Op zo’n manier dat deze simulaties ertoe bijdragen dat zij niet alleen hun vakbondswerk, maar de gehele manier waarop ze in het leven staan gaan veranderen.
Na vier à vijf jaar werken zien wij concrete resultaten, nu de multinationals zich in Rusland beginnen te vestigen. Daardoor werd het voor de Russische arbeiders concreet zichtbaar wat het verschil is tussen de kapitalistische aanpak en de Sovjetarbeidsverhoudingen. Zij zagen nu met eigen ogen dat de “nieuwe werkgever” niet hun vriend is. Tijdens studiebezoeken in Nederland hebben de Russische arbeiders gezien dat hier zaken veel beter, schoner en zo zijn. Maar nu dezelfde multinationale bedrijven zich in Rusland vestigen, blijkt dat zij nog steeds dezelfde “slavenverhoudingen” hanteren als de Russische bedrijven. Deze constatering brengt mensen ertoe moed te vatten om zich te gaan verzetten. Onze scholing draagt ertoe bij dat de nieuwe vakbondsleiders de arbeiders organiseren en voor hun rechten opkomen. Via de scholing hebben de mensen een nieuw perspectief gekregen dat hun in staat stelt een nieuw type vakbond te ontwikkelen.
|
||
