Cacao

Cacao, dat gaat over wereldhandel met de Amsterdamse haven als spil en Nederland als topverwerker. De Cacaoverwerkende fabrieken van grote verwerkers als Cargill en ADM Cocoa in de Zaanstreek behoren tot de belangrijkste van Europa. Er treden verschuivingen op wat betreft de vermaling van de cacao. De verwerking verschuift steeds meer naar de producentenlanden zoals o.a  Maleisië, Brazilië, Ghana, Ivoorkust, Indonesië en Nigeria, waar dezelfde multinationals als Cargill en ADM Cocoa ook actief zijn.

De internationalisering van de chocolade-industrie betekent een wereldwijde aanpak. Dat geldt ook voor de cacaoverwerking. De grote klanten moeten in alle markten kunnen worden bediend. De trend is wereldstandaarden en -contracten. Daarnaast moeten bedrijven nieuwe keuzes maken. Zij moeten bepalen welke markten vanuit welke fabrieken bevoorraad moeten worden. De uitbreiding naar nieuwe markten moet de cacao industrie betalen uit de verdiensten van de traditionele markten. Daar wordt echter een zwaar concurrentiegevecht gevoerd. De huidige crisis in de nieuwe markten maakt het gevecht alleen maar groter. Bedrijven staan daardoor onder constante druk om verder te rationaliseren. Alles gaat nu meer vol-automatisch. Dit leidt in alle bedrijven tot vergelijkbare processen.

Om bij rationalisatie de goede beslissingen te kunnen nemen, gaan bedrijven zich steeds meer vergelijken metCIMG0206 anderen. Aan de ene kant met andere bedrijven die op bepaalde onderdelen al verder zijn. Aan de andere kant worden de vestigingen ook steeds vaker onderling vergeleken. Niet alleen op rendement en winsten, maar alles wordt vergeleken: productiviteit, grondstofverbruik, ziekteverzuim en storingsuren ( benchmarking). Werknemers wordt voortdurend voorgehouden dat zij even goed of beter moeten presteren als collega’s in het buitenland. Deze benchmarking is inmiddels een dagelijkse realiteit voor de werknemers in zowel Brazilië, Nederland en Ghana. De informatie over de zusterbedrijven is echter uitsluitend afkomstig van het management. Door middel van z.g. “vergelijkende productiemapping” of “alternatieve benchmarking” kunnen werknemers onderling informatie uitwisselen over hun bedrijven en zodoende tot een objectieve vergelijking komen. Dit versterkt hun onderhandelingspositie tegenover het management.

Bij deze veranderingen staat voor werknemers veel op het spel: hun baan, de inhoud van het werk, de dagelijkse arbeidsomstandigheden, de scholingsmogelijkheden, de relaties met collega’s. Collega’s uit andere landen worden in de manier van denken die het management hen opdringt gezien als concurrenten in plaats van als collega’s die ook te leiden hebben onder de gevolgen van de globalisering zoals flexibilisering van arbeid, het verplaatsen van de vestigingen naar nog goedkopere landen etc. Tegenover deze managementideologie kunnen de werknemers door middel van mapping en onderlinge uitwisseling van gegevens en ervaringen hun eigen kennis en visie opbouwen, zowel t.a.v. van de opzet van de productie, arbeidsomstandigheden, als t.a.v. arbeidsvoorwaarden en de opzet van de vakbondsorganisatie op bedrijfsniveau.

Uitwisseling tussen Nederlandse, Braziliaanse en Ghanese kaderleden in de cacaosector

In oktober 2008 en oktober 2009 hebben uitwisselingen plaatsgevonden tussen Nederlandse kaderleden uit de bedrijven Cargill, ADM en Dutch Cacao, georganiseerd in FNV Bondgenoten en Braziliaanse vakbondsactivisten van Sindicacau uit ADM-Brasil, Cargill, Delfi en Barry Callebaut. Zij informeerden elkaar over de productie en vakbondsstrategieën binnen hun  sector. Ter voorbereiding aan het uitwisselingsbezoek werkten zij samen met de collega’s op de werkvloer aan ‘productie mapping’, een methode de gegevens over hun bedrijf in kaart te brengen.

CIMG0218Het project heeft voor de Nederlandse en Braziliaanse vakbondsactivisten positieve gevolgen gehad; kaderleden uit beide landen zijn beter op de hoogte en hebben meer begrip voor elkaars situatie en de mondiale productielijn, waardoor zij sterker staan in hun onderhandelingen met de werkgever. Ook is er een netwerk van internationale solidariteit ontstaan tussen beide landen en worden acties opgevolgd naar aanleiding van urgente gevallen. Met gebruik van sociale media en Google Translate worden ook  contacten met een meer sociaal karakter onderhouden.

Sinds 2011 is in onderling overleg tussen de kaderleden en bestuurders uit Brazilië en Nederland besloten het project uit te breiden naar werknemers in de cacao verwerkingsindustrie in Ghana omdat Ghana een van de grootste cacaoproducenten ter wereld is en een aantal multinationale cacao verwerkende bedrijven zich daar vijf jaar geleden gevestigd hebben zoals Cargill, ADM en Barry Callebaut. Ghana kent bovendien een sterke vakbondstraditie.

In 2012 hebben de eerste internationale uitwisselingen plaatsgevonden tussen kaderleden uit Ghana, Brazilië en Nederland.

Ghana is samen met de Ivoorkust de belangrijkste cacao producent van West Afrika. Sinds enkele jaren hebben ook verschillende cacaoverwerkende multinationals zich in Ghana gevestigd. Omdat de multinationale bedrijven relatief recent in deze regio begonnen zijn, zijn ook de werknemers en vakbonden nog op zoek naar de meest effectieve strategie om de belangen van de werknemers te behartigen. De ervaringen met internationaal vakbondswerk binnen multinationale ondernemingen kunnen daarom een inspiratiebron voor de Ghanese vakbonden zijn.

Dit uitwisselingsproject sluit ook goed aan bij de activiteiten van het Duurzaam Cacaoproject van FNV Bondgenoten t.a.v. de cacaoproductiesector in Ghana, rond het thema kinderarbeid. Het project Duurzaam  Cacao richt zich op het bevorderen van duurzaamheid in de cacaoketen dat kortweg omschreven is als “Een fatsoenlijk bestaan voor alle mensen die werken in de cacaoketen, in een duurzame omgeving.” De vakbondsbetrokkenheid in de cacaoketen omvat:

  • arbeiders op cacaoplantages
  • ondersteuningsacties voor (kleine) boeren
  • arbeiders in landbouwdiensten in de oorspronglanden
  • arbeiders in handelshuizen voor de aankoop/verhandeling van cacaobonen en halffabricaten
  • arbeiders in de havens en opslagbedrijven
  • arbeiders in de cacaoverwerkende industrie
  • arbeiders in de chocolade-industrie

Duurzaamheid in de cacaoketen betekent kortweg:

Een fatsoenlijk bestaan voor alle mensen die werken in de cacaoketen, in een duurzame omgeving.

Dit uitwisselingsproject is een samenwerking tussen Nederland (TIE-Netherlands, Sectorraad Cacao en Projectgroep Duurzaam Cacao van FNV Bondgenoten), Brazilië (TIE-Brasil en Sindicacau) en Ghana (FAWU en ICU).

 
Voor meer informatie over dit project, mail Ineke Jansen: ineke@tie-netherlands.nl
 

Op 6 december 2012 organiseerde de Braziliaanse bond Sindicacau een manifestatie  tegen het willekeurige ontslag van 14 werknemers bij de cacaoverwerkende multinational Cargill in Ilheus, Bahía, Brazilië.

Tijdens een bijeenkomst vrijdag 30 november met vertegenwoordigers van Sindicacau (Vakbond in de voedselindustrie van Ilhéus, Itabuna en Uruçuca), gaf de directie van Cargill de  volgende verklaring om het ontslag gistermiddag 29 november van 14 medewerkers te rechtvaardigen: opheffing van functies en kostenbesparing. Dit besluit werd verworpen door de vakbond.

“Wat me opviel is dat de kennis die de kaderleden in Ghana  hebben over hun vakbond en hun bedrijf heel hoog is . Het leeft veel meer, de betrokkenheid bij de bond is groter dan in Nederland. Deze uitwisseling heeft me dan ook gestimuleerd om actiever in mijn eigen bedrijf te worden vanuit de vakbond”.

Nederlandse kaderleden Bart en Bas over hun ervaringen in het cacao project 

“De multinationals zouden het liefst zien dat we elkaar als concurrenten zouden zien. Maar wij zien de Brazilianen als collega’s. En dat komt ook in het project terug: zowel wij als zij moeten er iets aan hebben.”

Este proyecto ha consistido de 2 intercambios de activistas sindicales del sector de procesamiento de cacao en Brasil y Holanda (dominado por las mismas multinacionales). La meta del proyecto es fortalecer la organización al lugar de trabajo en ambos países. Ambos intercambios han sido preparado profundamente, y los activistas en ambos países se han preparado haciendo el mapeo de su fábrica. Hemos conseguido así involucrar más trabajadores en el sindicato en ambos países, y analizar los cambios y tendencias en el proceso productivo.

Inhoud syndiceren